6 بهمن 1393

دستیابی به مبادلات تجاری 15 میلیارد دلاری بین ایران و روسیه تا چه حد امکان‎پذیر است / با ادامه روند فعلی با مشکل مواجه می‏شویم

مولف: مدیریت سیستم   /  دسته: شماره 127   /  رتبه دهید:

دستیابی به مبادلات تجاری 15 میلیارد دلاری بین ایران و روسیه تا چه حد امکانپذیر است

با ادامه روند فعلی با مشکل مواجه می‏شویم

 

ترابران- از اواسط تابستان كه روابط روسيه با اتحاديه اروپا به دليل دخالت روسيه در امور داخلي اوكراين تيره و تار شد و رئيس جمهور اين كشور اعلام كرد واردات هرگونه كالا و خدمات از غرب ممنوع است، مقامات روسي براي تامين نيازهاي خود به كشورهاي آسيايي روي آوردند و توجه تجار و بازرگانان اين كشور، اين بار با نگاه متفاوتي به ايران جلب شد؛ ضمن اينكه این موقعيت، راه‌های تازه‌اي براي تجارت براي بخش خصوصي ايران گشوده است، تا آنجا كه براساس تفاهم‌نامه‌اي كه بين دو كشور امضا شده، قرار است مبادلات تجاري دو كشور به رقم 15 ميليارد دلار برسد. اما آيا زيرساخت‌هاي حمل و نقل ما نيز براي شرايط جديد آماده است؟ برای بررسی اين موضوع، گفت‌وگوی ترابران را با جهانبخش اسدی، مدیرعامل شرکت حمل ونقل ايران و روسيه (ايرسوتر) می‌خوانید. به نظر اسدی که دانش‌آموخته حمل و نقل دریایی است و سال‌ها تجربه کار در این حوزه و همچنین بخش‌های فراساحلی نفت و گاز را دارد و یکی از اولین مدیران کشتیرانی جمهوری اسلامی به شمار می‌رود، ما هم اکنون در موقعیت فوق‌العاده‌ای قرار داریم که استفاده از آن مديريت قوي مي‌خواهد؛ وگرنه ...

 

مدیرعامل شرکت حمل‌ و نقل مختلط ايران و روسيه در ابندا از اهميت ترانزيت به عنوان یک نوع فعالیت اقتصادی مي‌گويد:« ترانزيت به عنوان يك پل ارتباطی از نقطه نظر هزینه‌ها و کوتاهی مسیر برای مصرف‌کننده و همچنین برای ارائه‌دهنده خدمات ترانزیتی سودآور است. البته ترانزیت در برخی از کشورها منحصر به عبور از مرزهای زمینی است و با محدودیت حمل بعضي از انواع کالا مواجه است، حال اینکه برای کشور ما امکان ترانزیت انواع کالاهای فله، کانتینری، پالتی و گاز و مایعات فراهم مي‌باشد. اما نبايد فراموش كرد كه این پل ارتباط (ترانزیت) می‌بایست کارشناسی و مدیریت شود. مدیریتی که همه جوانب را ببیند و بر مبنای شناخت قوت و نیازمندی طرف مقابل برنامه‌ریزی و اجرا شود. به عنوان نمونه بايد دانست که بهتر است چه نوع کالايی، در چه فصولی و چگونه حمل شود.»

مدیرعامل شرکت حمل‌ و نقل مختلط ايران و روسيه، درباره پیشینه روابط ایران و روسیه، با تاکید بر اینکه تغییرات سیاسی در منطقه آسیای مرکزی و یا کشورهای حوزه دریای خزر خواسته یا ناخواسته بازتاب‌های اقتصادی داشته و در روند رشد یا رکود اقتصادی منطقه تاثیرگذار است، مي‌گويد:« پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، دو قطب اصلی دریای خزر که به طریقی آسیای میانه را به دریای سیاه و مدیترانه وصل مي‌كنند، ایران و روسیه بودند و از این بابت امتیاز خاصی داشتند. حتي پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی همچنان مي‌توان سایه اقتصادی روسیه بر کشورهای استقلال‌یافته را مشاهده كرد، ولی در هر شرایط، ایران در منطقه آسیای مرکزی مزیت بزرگی دارد، چون دروازه عبوری ترانزیت به کریدور شمال جنوب و دروازه خروجی یا اتصالی به اقیانوس های هند و به خاور دور از طریق خلیج‌فارس است.»

اسدی تصریح می‌کند:« در سال‌های اخیر و حتی پس از انقلاب، روابط ما با روسیه تغییر کرده وچه از نظر انتقال تکنولوژی مربوط به نیروگاه اتمی بوشهر و چه از نظر مبادلات تجاری، ارتباطات ما افزایش یافته است. در شش ماه اخیر که دوباره ساز ناهمگون قدرت‌های بزرگ به صدا درآمده و فشارهای اقتصادی بر روسیه بیشتر شده، ایران و روسیه در یک موقعیت تقریبا مشابه قرار گرفته‌اند. اصولا سیاست قدرت‌های بزرگ این گونه است که هر از گاهی توازن‌هایی به نفع خودشان برقرار کنند و ضربه‌هایش را کشورهای تحت فشار متحمل مي‌شوند.»

البته اين كارشناس حمل و نقل معتقد است:« در بسیاری از مواقع این معادلات سیاسی نه تنها در نیل به اهداف سلطه‌گری به نتیجه مطلوب نمی‌رسد، بلکه علیرغم میل آنان، شرايط منطقه را برای یک حرکت اقتصادی جدید مهيا می‌سازد. این مساله الان در روابط ایران و روسیه بسیار مشهود است. به این ترتیب برای ایران موقعیت بسیار حساس و سازنده‌ای در تبادل یک تجارت پایدار و تقویت حمل و نقل فراهم شده و بنابراين توصیه من به اولیای امور این است که حداکثر استفاده را در این موقعیت ویژه داشته باشند.

او تاكيد مي‌كند:« من در کارگروه دریایی اجلاس ششم ایران و روسیه نيز که زیر نظر وزارت راه و با حضور مسوولان وزارت راه ایران و روسیه برگزار شد، به اين نكته اشاره کردم که این ارتقاي میزان تبادلات تجاری که از آن سخن می‌گويیم و در شرف انجام است، حرکت عظیمی است که می‌بایستی مدیریت شود تا از امکانات یکدیگر در ارتقاي حمل و نقل و خدمات دریايی حداکثر استفاده را داشته باشيم.»

باز هم مشکل ناوگان فرسوده!

اسدی با اشاره به اينكه حرکت تجاری عظیمی در روابط بین دو کشور در حال شکل‌گیری است، توضیح می‌دهد:«الان بنادر شمال مملو از کالاست و با توجه به گسترش تبادلات و طبق توافقات بین ایران و روسیه، در آينده این حجم چند برابر خواهد شد.»

مدیرعامل ایرسوتر، مدیریت این جریان را مستلزم یک حرکت منسجم، همراه و همگون منطقه‌ای می‌داند و تاکید می‌کند:« علي‌رغم ازدیاد مبادلات و با توجه به برنامه‌های توسعه‌اي پیش‌روی در دریای خزر، ناوگان پنج کشور منطقه کهنه و فرسوده است و میانگین سنی کشتی‌های ما استاندارد لازم را ندارد که باعث کندی کار می‌شود.»

به نظر اسدی، با توجه به ازدیاد کالا، اگر شرکت‌های حمل و نقل دریايی با این حجم تناژ ناوگان باقی بمانند، قیمت تمام شده کالا افزایش می‌یابد. او خاطرنشان می‌کند:« اگر کشتی‌های كافي در اختيار داشتيم، الان با مشکل افزایش قیمت کرایه‌ها مواجه نمی‌شدیم وکرایه حمل غلات 45 دلاری، 80 دلار نمی‌شد.»

مدیرعامل شرکت ایرسوتر تاكيد مي‌كند:« بايد به موضوع قیمت تمام شده مصرف‌کننده توجه داشت و براي آن چاره‌اندیشی كرد تا قیمت تمام شده غلات به دليل افزایش کرایه كه خود ناشي از کمبود کشتی است، افزايش نيابد و حمل غلات از دیگر منابع خارج از دریای خزر به‌صرفه‌تر نباشد.»

او با تاييد اینکه شرکت‌هاي کشتیرانی از افزایش قیمت حمل سود می‌برند، ولی برای مصرف‌کننده گران تمام خواهد شد، ادامه می‌دهد:« دلیل افزایش قیمت‌ها کمبود کشتی است. در حال حاضر شرکت ایرسوتر قراردادهای حمل متفاوتی اعم از آهن، غلات و چوب را از روسیه منعقد كرده، و از طرف ديگر هم خوشبختانه صادرات ايران به روسيه افزايش پيدا كرده و در آينده بهتر از این هم خواهد شد، ولی در مجموع حوزه دریای خزر در رابطه با افزایش تجارت ایران و روسیه با کمبود کشتی مواجه است.»

مدیرعامل شرکت ایرسوتر مي‌گويد:« ما در نظر داریم حداقل پنج کشتی از 2500 تن تا 4 هزار تن چند منظوره را خریداری كنيم که لازمه آن اخذ وام مناسب از مؤسسات مالی است. در هیچ جای دنیا، يك شرکت تمام سرمایه‌اش را صرف نمی‌کند که کشتی بخرد و اين بانک‌ها و موسسات مالی اعتباری هستند كه کمک می‌کنند تا شرکت‌های فعال، کشتی خريداري كنند، اما شرکت‌های کشتیرانی در توسعه ناوگان خود فعلا با چنین مشکلی روبرو هستند.»

او تاکید می‌کند:« کشتی‌های دریای خزر معمولا کوچک هستند و با توجه به وضعيت رودخانه ولگا و درفت‌های آبخور بنادر، کشتی‌ها با تناژ بالا در اين مسير تردد نمی‌کنند. اما خرید همین کشتی‌های کوچک هم بودجه می‌خواهد، نرخ سود بانک‌های ایران واقعا سرسام‌آور است و به اين ترتيب مدت زمان باز پرداخت وام و برگشت سرمايه بسیار طولاني و در برخی از مواقع اقتصادی نیست.»

اسدی با اشاره به اينكه لازم است دولت، رديف اعتباري در اختیار سازمان‌هاي ذیصلاح دریايی قرار دهد و آنها را موظف کند كه به شرکت‌های فعال در این صنعت، وام با شرایط مناسب پرداخت كنند، مي‌گويد:« کره که امروز یکی از بزرگترین کشتی‌سازان دنیا است و حدود 45 درصد ناوگان نفتکش و کشتی‌های تجاری در اين كشور ساخته می‌شود، برای توسعه و رشد یاردهای کشتی‌سازی خود، از وام‌های کم‌بهره دولتی استفاده کرد تا امروز به چنین موقعیتی برسد.»

همین حالا باید دست به کار شد

اسدی درباره آینده مبادلات تجاري بین ایران و روسیه، چنين پيش‌بینی می‌کند:« من به عنوان یک فرد آشنا به امور کشتیرانی و صنایع دریايی، اطمينان می‌دهم که با ادامه روند فعلی و در صورت عدم توجه به ارتقا و افزایش ظرفیت‌ها، با مشکل مواجه مي‌شويم، یعنی بنادر ما انباشته از کالا خواهد شد و خسارت دیرکرد توقف در لنگرگاه‌ها افزايش خواهد يافت و این مساله مشکلات اساسی در بنادر ما به وجود می‌آورد؛ مگر اینکه از همین حالا دست به کار شویم و در خصوص ارتقاي ظرفیت فضای پشت بندر و تجهیزات مدرن چاره‌اندیشی شود.»

او با اشاره به اينكه تقلیل زمان بهره‌برداری و سرعت در عملیات، ترکیبی تنیده در هم و غیرقابل اجتناب است، اضافه مي‌كند:« طبق استانداردهای بین‌المللی، اگر ظرفیت بنادر، دو برابر هم شود، بدون خروجی حمل و نقل کالا از طریق شریان‌های جاده‌ای و ریلی به درون کشور و یا ترانزیت به خارج از کشور، ما باز به اهداف موردنظر نمی‌رسیم. پس همزمان با ناوگان دریایی، باید خطوط جاده‌ای و ریلی و همچنین ظرفیت ناوگان جاده‌ای و ریلی کشور را نيز ارتقا بدهیم.»

او با اشاره به بحث خرید کشتی با توجه به فشار تحریم‌ها، توضیح می‌دهد:« می‌توان کشتی خرید، ولی مشكل اينجاست كه ما به منابع داخلی وابسته هستیم، چون بانک‌های خارجی به ما وام نمی‌دهند. اگر این تحریم‌ها برداشته شود، بانک‌ها مشتاق هستند که وام بدهند، چون موقعيت جغرافيايي و اقتصادي ايران در خصوص حمل ترکیبی فوق‌العاده است و چه از نظر صادرات نفت و مشتقات نفتی و چه از نظر صادرات و واردات مواد غیرنفتی در موقعیت بسیار خوبی قرار داریم.»

وی ادامه می‌دهد:« امتیاز دیگر ما این است که با تمام فشارهایی که به ما وارد شده، یکی از معدود کشورهایی هستیم که بدهی خارجی سررسيد شده ندارد، یعنی عليرغم تمام محدودیت‌ها، ايران از تعهداتش قصور نکرده و تمام قسط‌هایش را پرداخت کرده است.»

مذاکرات برد- برد

اما عده‌اي از كارشناسان معتقدند در مذاکرات تجاری اخیر ایران و روسیه، ایران نتوانسته امتیازات چندانی کسب کند، اسدي در اين خصوص معتقد است:« تحلیل‌ها متفاوت است،ولی ما باید یک اصل را در نظر بگیریم؛ مذاکرات هیچوقت یک‌طرفه نیست. روسیه و ایران هر کدام امکاناتی دارند، بنابراين توافق‌ها بايد به نحوي باشد که هيچيك از طرفین را به تنگنا نکشاند. در خصوص گلوگاه ولگا و محدودیت‌های ورود به بنادر درون مرزی روسیه و بنادر شمالی ما، لازم است که طرفین به این مهم برسند که بايد با شراکت و تفاهم، به نتيجه رسيد و مقررات مربوط به تردد کشتی‌های طرفین بايد منصفانه باشد.»

او با اشاره به اينكه مذاکرات تجاری بايد برد- برد باشد و مانند مچ انداختن نیست مي‌گويد:« امیدوارم طرف روس ما هم به این مهم توجه داشته باشد. ایران در این زمینه کمال همکاری را مبذول داشته - و همانطور که معاونت وزارت راه به صراحت در اجلاس ششم ایران و روسیه به آن اشاره كرد- انتظار دارد طرف روس نيز با توجه به افزایش مبادلات تجاری، در پذیرش و ارتقاي سطح خدمات به کامیون و کشتی‌های ایرانی هماهنگي‌هاي لازم را به عمل آورد. در کارگروه همین اجلاس، ما مطرح كرديم که چرا كشتي‌هاي روسیه بدون محدودیت وارد بنادر ایران می‌شوند، ولی كشتي‌هاي ما نمی‌توانند در همان ابعاد و آزادی به بنادر روسیه تردد داشته باشند كه قرار شد که در اين مورد كار کارشناسی انجام شده و چاره‌اندیشی شود.» 

مشارکت پرسود

در عين حال، اسدی معتقد است كه در برخی مواقع نبايد از موضع «بده بستان» به مساله نگاه كرد:«...در حال حاضر، در شرکت ایرسوتر، 50 درصد سهام متعلق به ايران است و 50 درصد سهام به طرف روسیه تعلق دارد. چرا نباید از این شرکت با 44 سال سابقه، به عنوان یک پایگاه مساعد در توسعه فعالیت‌های حمل و نقلی بین ایران و روسیه استفاده كرد؟ ایرسوتر که در ابتدا با مشارکت دولتین ایران و روسیه تشکیل و پس از آن به بخش خصوصی واگذار شده و سابقه‌اي نزدیک به نیم قرن دارد، در این موقعیت، با توجه به تجارب اندوخته و شناخت عملکرد طرفین، مي‌تواند نقش بسیار سازنده‌ای داشته باشد.»

اسدی با ابراز امیدواری از ارتقای کیفیت و بسته‌بندی تولیدات داخلی، درباره کالای صادراتی به روسیه ادامه می‌دهد:« الان سیمان، میوه به صورت تازه و خشک مثل پسته و کشمش و خرما، رب گوجه فرنگی،UPVC  و مواد شیمیایی و باریت برای چاه‌های نفت صادر می‌شود. همچنین لبنیات ما در حال ارتقای استاندارد برای صادرات به روسیه هستند.»

او با اشاره به اينكه حداکثر مبادلات تجاری بین‌المللی از طریق حمل و نقل دریایی انجام می‌گیرد، بار ديگر خاطرنشان مي‌كند:« حمل و نقل دریايی کلید توسعه اقتصادی است و اقتصاد ممالک پیشرفته، مرهون دسترسی به آب‌های آزاد بین‌المللی است که ما در شمال و جنوب از این امتیاز مهم برخورداریم. ایران از مزیت‌ها و امتیازات جغرافیایی دریايی ویژه‌ای برخوردار است که کمتر کشوری در جهان، به‌ویژه در منطقه از آن برخوردار است. با حدود 3000 کیلومتر سواحل دریايی در شمال و جنوب کشور که در شمال ما را به دریای سیاه و مدیترانه و کشورهای اروپايی و در جنوب به آب‌های آزاد بین‌المللی، اقیانوس هند، مسیر خاور دور و آفریقا متصل مي‌كند. بنابراين در صورت اعمال مدیریت حرفه‌ای تخصصی در شاخه‌های متفاوت صنایع دریایی و کشتیرانی با مشارکت کشورهای ذینفع دو حوزه شمال و جنوب می‌توان اقتصاد کشور را در این زمینه توسعه داد.»

مديرعامل ايرسوتر مي‌افزايد:« کشورهای حاشيه خلیج فارس عليرغم سواحل بسیار اندک، سهم قابل‌توجهی در تجارت حمل و نقل دریايی دارند؛ در حالي كه در ايران علیرغم برخورداري از موقعیتي استثنایي، حجم تجارت و توسعه وابسته به صنعت حمل و نقل دریايی رضایت‌بخش نيست. دریا در اقتصاد کشورها نقش سازنده‌ای ايفا مي‌كند که بهره‌گيري از امتیازات آن، بستگی مستقیم به مدیریت کارآمد در تخصص‌های متفاوت، به‌کارگیری فنون و سیستم‌های پیشرفته همراه با نیروی انسانی كارآزموده دارد.» 

تعداد مشاهده (1219)       نظرات (0)

نظرات کاربران درباره خبر "دستیابی به مبادلات تجاری 15 میلیارد دلاری بین ایران و روسیه تا چه حد امکان‎پذیر است / با ادامه روند فعلی با مشکل مواجه می‏شویم"


نظرتان را بیان کنید

نام:
پست الکترونیکی:
نظر:
کد بالا را در محل مربوطه وارد نمایید