4 بهمن 1392

صدرا؛ «رها‌سازی» بعد از «خصوصی‌سازی» / قطع اميد!

مولف: مدیریت سیستم   /  دسته: شماره 120   /  رتبه دهید:

صدرا؛ «رها‌سازی» بعد از «خصوصی‌سازی»

قطع اميد!

مجيد اسكندري

ترابران- صنعت دريايي ايران مي‌رود تا «صنعتي دريايي ايران» را به فراموشی بسپارد. زيان انباشته 9000 ميليارد ريالي، بدهي 14 هزار ميليارد ريالي به شبكه بانكي، اخراج از بورس و... از اين شركت تنها نامي باقي گذاشته است. مانند هميشه هر كس تقصير را به گردن ديگري مي‌اندازد و اكنون «صدرا» در حال غرق شدن در درياي مشكلات است و نجات آن بيشتر به معجزه مي‌ماند.

 

گويا قرار نيست بخش خصوصي در صنايع دريايي كشور جايگاهي مناسب داشته باشد و اندك اندك اين باور كه «بخش خصوصي توانمند در كشور وجود ندارد» بايد در اذهان جا بيفتد.

از اولين واگذاري «صدرا» به بخش خصوصي 10 سال مي‌گذرد. سال 82 براي نخستين بار 35 درصد از سهام صدرا به ارزش 407 ميليارد تومان به شركت سرمايه‌گذاري بانك ملي واگذار شد كه در زمان خود عنوان «بزرگ‌ترين خصوصي‌سازي» را از آن خود كرد؛ اما ديري نپاييد كه بزرگ‌ترين خصوصي‌سازي تاريخ كشور، بزرگ‌ترين افت قيمت سهام يك شركت را در تاريخ بورس كشور رقم زد. «ليدر» بورس كه قيمت هر سهم آن از 4 هزار تومان فراتر رفته بود، به يكباره در سراشيبي سقوط قرار گرفت و كاهش به زير قيمت اسمي (100 تومان) را به نظاره نشست.

اين شرايط به دليل «رهاسازي» پس از «خصوصي‌سازي» رخ داد. صدرا ديگر پروژه‌اي براي سودآوري در دست نداشت و آنچه سهامدارانش نيز در دست داشتند، برگه‌هايي كم‌ارزش بود كه هيچ كس به آنها توجهي نداشت. پس از گذشت شش سال، سرمايه‌گذاري بانك ملي كه مالك 51 درصدي سهام صدرا شده بود، به ناچار اين سهام را به ثمن بخس 76 ميليارد تومان به بزرگ‌ترين پيمانكار كشور يعني قرارگاه خاتم‌الانبياء واگذار كرد.

بسياري از كارشناسان بر اين اعتقاد بودند كه پس از واگذاري صدرا به بخش خصوصي، گروه‌هاي بانفوذي مانع واگذاري پروژه‌هاي پيمانكاري به اين شركت شدند تا صدرا براي هميشه از «طلا بودن پشيمان گردد» تا جايي كه جليل خبره مديرعامل پيشين صدرا از گروهي سخن گفته بود كه درصدد بودند سهام صدرا را يك‌چهارم زير قيمت بخرند و به او توصيه كرده بودند با سازمان گسترش و نوسازي براي فروش سهام صدرا مذاكره كند، اما دومين خصوصي‌سازي صدرا به دست قرارگاه خاتم‌الانبياء رقم خورد و اين مجموعه عظيم از اوايل سال 88 به عنوان سهامدار اصلي صدرا در تركيب هيات مديره اين شركت جاي گرفت.

بر اين اساس، سرمايه‌گذاراني كه سهام كم‌ارزش صدرا را در دست داشتند به رشد و تعالي اين شركت اميد بستند، زيرا بر اين باور بودند كه قرارگاه خاتم‌الانبياء در اجراي پروژه‌هاي عظيم پيمانكاري ساحلي و فراساحلي، نقش پررنگي دارد و بنابراين مي‌تواند از طريق واگذاري بخشي از اين پروژه‌ها به صدرا، رشد و سودآوري اين زيرمجموعه را نيز به همراه آورد، اما اين اميد راه به جايي نبرد و صدرا در دوره يادشده- كه مصادف با دولت نهم بود- با زيان انباشته سنگيني مواجه شد كه در نهايت به اخراج اين شركت از بورس و انتقال به بازار پايه فرابورس انجاميد.

اگرچه در دوره تصدي قرارگاه خاتم‌الانبياء در هيات مديره صدرا، اين شركت از ليست سياه وزارت نفت خارج شد و در طرح توسعه فازهاي 13، 17، 18، 22 و 24 پارس جنوبي حضور يافت، اما اتفاقاتي همچون حادثه جرثقيل اج‌ال 5000 و غرق شدن جكت فاز 13 پارس جنوبي، روند معكوس صدرا را تسريع كرد. از سوي ديگر، افزايش شديد نرخ ارز موجب شد صدرا در قراردادهاي منعقده خود، متحمل زيان سنگيني شود؛ به گونه‌اي كه اين زيان در پايان سال مالي 91 معادل 6 برابر سرمايه شركت بود.

پس از روي كار آمدن دولت يازدهم و به دنبال آن تغييرات مديريتي رخ داده در سطح وزارتخانه‌ها، اخباري مبني بر واگذاري 62 درصد سهام صدرا از سوي قرارگاه خاتم‌الانبياء به يك شركت پيمانكاري خصوصي به نام «آبادراهان پارس» منتشر شد كه توقف نماد معاملاتي اين شركت در فرابورس را به همراه آورد.

مدير نظارت بر ناشران اوراق بهادار سازمان بورس در اين باره گفته بود:« فروش سهام يك شركت پذيرفته شده در بازار سهام به صورت وكالتي امكان‌پذير نبوده و قانوني نيست، بنابراين سهام صدرا بايد از طريق مكانيزم بازار فرابورس و در قالب معاملات عمده براي فروش آماده شود.»

اميرحمزه مالمير با اشاره به لزوم بررسي و تاييد صلاحيت خريدار افزوده بود:« صلاحيت خريدار بايد طبق قوانين موجود بررسي شود و در صورت تاييد، امكان حضور خريدار در عرضه بلوكي سهام صدرا فراهم خواهد شد.»

توقف نماد صدرا در فرابورس واكنش اين شركت را دربرداشت و مديران شركت در نامه‌اي به فرابورس اعتراض خود را اعلام كردند. در اين نامه از برگزاري جلسه مجمع عمومي عادي شركت در 29 تيرماه سال جاري و انتخاب اعضاي جديد هيات مديره، تشكيل اولين جلسه هيات مديره جديد و انتخاب فرزاد اناري به عنوان مديرعامل جديد شركت خبر داده شده بود.

از سوي ديگر صدرا در نامه يادشده اعلام كرده بود:« موضوع واگذاري سهام بايد از طريق مبادي مربوطه در فرابورس، با انتشار اطلاعيه رسمي مزايده و طبق قوانين و مقررات فرابورس انجام گيرد؛ در حالي كه اين معامله صورت نگرفته و در صورت انجام معاملات، سازمان بورس اولين مرجع اطلاع‌رساني خواهد بود، بنابراين بسته شدن نماد معاملاتي اين شركت براساس شايعات موجود صحيح به نظر نمي‌رسد.»

اين در حالي است كه مدير ناشران فرابورس نيز گفته بود:« بحث واگذاري صدرا از اواخر تيرماه سال جاري مطرح شده، اما قطعي نشده است، اما رسانه‌ها از عرضه بلوكي آن از سوي سهامدار عمده خبر داده‌اند؛ در صورتي كه بايد براي عرضه سهام از طريق فرابورس اطلاع‌رساني شود.»

رضا غلامعلي‌پور درباره وضعيت صدرا گفته بود:« براساس اطلاعات مربوط به سه ماهه منتهي به 31 خردادماه 92، صدرا حدود 947 ميليارد تومان زيان انباشته دارد، بنابراين براي بازگشتن نماد اين شركت از بازار پايه به تابلوي اول بايد اين زيان برطرف شده و چشم‌انداز سودآوري شركت پيش‌بيني شود.»

به هر حال مهدي اعتصام مديرعامل سابق صدرا جاي خود را به فرزاد اناري، عضو هيات مديره و معاون اجرايي شركت «آبادراهان پارس» داده است. شركت يادشده بيشتر در حوزه راه و ساختمان فعاليت دارد و در فهرست پروژه‌هاي اين شركت به جز برخي پروژه‌هاي بخش عمراني و خشكي منطقه عسلويه و پارس جنوبي، نامي از فعاليت‌هاي فراساحلي ديده نمي‌شود. همچنين «آبادراهان پارس» برخي پروژه‌‌هاي عمراني مانند ساخت مسجد، آشيانه هواپيما، ساختمان‌هاي اداري فرودگاه و... را در امارات در دست اجرا دارد.

اما فارغ از تخصص نداشتن «آبادراهان پارس» در پروژه‌هاي فراساحلي و دريايي، نام اعضاي هيات مديره اين شركت در ليست 112 نفره بدهكاران بزرگ بانكي و محروم از خدمات بانكي قرار دارد، بنابراين اين نگراني براي بازار سرمايه وجود دارد كه در صورت قطعيت واگذاري سهام صدرا به «آبادراهان پارس» اهليت مالي خريداران چگونه بررسي خواهد شد. اين در حالي است كه نام خود صدرا نيز در ليست يادشده وجود دارد. در كنار صدرا و در ليست بدهكاران بزرگ بانكي نام‌هاي سرمايه‌گذاري صندوق بازنشستگي كاركنان صنعت نفت، صندوق حمايت و بازنشستگي كاركنان فولاد، بنياد تعاون ناجا و سرمايه‌گذاري توسعه معادن و فلزات نيز به چشم مي‌خورد.

براي بسياري از فعالان بازار اين انتظار وجود داشت كه پس از اينكه «قرارگاه» سكان صدرا را به دست بگيرد، اوضاع اين شركت بهبود خواهد يافت. آنها بر اين باور بودند كه قرارگاه به دليل برخورداري از امكانات و تخصص لازم، خواهد توانست با حمايت از صدرا، اهداف اين شركت را محقق سازد اما در عمل اين انتظار برآورده نشد.

يك كارشناس بازار سرمايه در گفت‌وگو با «ترابران» در اين خصوص مي‌گويد:« اين فرض كه قرارگاه تخصص لازم را داشته، با وجود حوزه پيمانكاري‌هاي پيچيده نفت و گاز و نيرو، قبول ندارم. قرارگاه ممكن است در سال‌هاي اخير قراردادهاي زيادي داشته، اما همان گونه كه در دوران تصدي فتاح در وزارت نيرو و قاسمي در وزارت نفت هم شاهد بوديم تقريبا هيچ كدام از پروژه‌هاي واگذارشده به قرارگاه در حوزه‌هاي پيچيده مهندسي تكميل نشده و بخش عمده كارهايي هم كه صورت گرفته از طريق پيمانكاران دست دوم بوده است.»

همايون دارابي تصريح می‌کند:« اگرچه قرارگاه در بخش پروژه‌هاي عمراني كه عموما ساده بوده‌اند دستاوردهايي داشته، اما در حوزه نفت، گاز، پتروشيمي، نيرو و كشتي‌سازي كه حوزه عمليات شركت‌هاي دانش بنياني نظير صدرا است، تخصص و كارآيي خاصي ندارد، بنابراين مالكيت قرارگاه بر صدرا، شرايط ويژه‌اي براي صدرا به همراه نياورد.»

وي تاكيد مي‌كند:« مالكيت قرارگاه بر صدرا، حتي نتوانست در لابي شركت در حوزه دولت موثر باشد، زيرا همان گونه كه شاهد بوديم در دولت دهم فاصله‌اي ميان دولت، قرارگاه و سپاه شكل گرفت كه موجب شد قرارگاه نتواند بدهي‌هاي صدرا را به تعويق انداخته و كمكي براي اين شركت دريافت كند. بنابراين وضعيت صدرا بدتر شد و به دليل خروج نيروهاي متخصص از اين شركت شاهد افت بيش از پيش آن بوديم.»

اين سوال براي برخي پيش مي‌آيد كه آيا اصولا صنعت پيمانكاري مي‌تواند وارد بورس شود؟ دارابي در اين زمينه معتقد است:« غير از صنعت پيمانكاري، صنايع ديگري نظير انفورماتيك هم شرايط مشابهي دارند، اما در پذيرش شركت‌هاي انفورماتيك در سال‌هاي گذشته همواره دقت شده كه شركت‌هايي وارد بورس شوند كه در كنار فعاليت اصلي خود، تنوع فعاليت و تداوم درآمد را داشته باشند.»

وي تاكيد مي‌كند:« مشكل صدرا، مشكل عميقي بود كه از مديران آن ناشي مي‌شد. مديراني كه با شركت، تضاد منافع داشتند و شركت را به نفع مصالح خود به عقب راندند. از سوي ديگر، عملكرد نامناسب سرمايه‌گذاري بانك ملي (سهامدار اسبق شركت) به مشكلات صدرا افزود و چون شركت درآمد مستمري نداشت، با بروز مشكل بين صدرا و دولت، صدرا به پايين‌ترين درجه ضعف سقوط كرد و به شرايط كنوني دچار شد.»

دارابي بر اين باور است كه:« شركت‌هاي پيمانكاري مي‌توانند در بورس حاضر باشند، اما بايد از يك حداقل درآمد مستقل از پيمانكاري برخوردار باشند؛ به عبارتي اگر صدرا بخشي از درآمد دوره اوج خود را صرف سرمايه‌گذاري‌هاي مناسب مي‌كرد اين وضعيت رخ نمي‌داد، اما متاسفانه مديران قبلي صدرا به جاي تمركز روي اين شركت به منافع شركت‌هاي شخصي پرداختند.»

دارابي درباره امكان خروج صدرا از وضعيت جاري مي‌گويد:« خروج صدرا از بحران فعلي، بدون كمك ويژه دولت، امكان ندارد. دولت بايد صدرا را ملي كرده و سهام صدرا را باطل كند و با تزريق نقدينگي و پرداخت بدهي صدرا را به نقطه صفر برساند تا دوباره بتواند شروع كند.»

تلاش خبرنگار ترابران براي گفت‌وگو با مديران جديد صدرا، حاصل چنداني در برنداشت و اين شركت تنها به چند پاسخ كوتاه به سوالات اين نشريه آن هم به صورت كتبي و غيرحضوري اكتفا كرد.

مديرعامل صدرا در تشريح برنامه‌هاي هيات مديره جديد براي خروج شركت از زيان و از سرگيري روند سوددهي می‌گوید:« اصلاح ساختار نيروي انساني از نظر كيفي و كمي، افزايش بهره‌وري از طريق نوسازي ناوگان و ماشين‌آلات اعم از دريايي و خشكي، تنوع خدمات و حذف فعاليت‌‌هاي زيان‌آور و تلاش براي دستيابي به بازارهاي منطقه مهم‌ترين برنامه‌هاي آتي شركت خواهد بود.»

فرزاد اناري درخصوص قانوني بودن واگذاري 62 درصدي صدرا از سوي قرارگاه به «آبادراهان پارس» تصريح می‌کند:« واگذاري يادشده در حال طي كردن مراحل قانوني و تابع شرايط بورس است.»

او با تكذيب اخبار منتشرشده درباره وجود اسامي هيات مديره «آبادراهان پارس» در ليست بدهكاران بانكي افزود:« اين هيات مديره بدهي‌هاي معوق ندارد و مانند همه شركت‌ها و موسسات فعال از تسهيلات بانكي استفاده مي‌كند.»

بسياري از كارشناسان بر اين اعتقادند كه امكان ادامه پروژه‌هاي دريايي و كشتي‌سازي توسط صدرا وجود ندارد. توقف فعاليت بخش كشتي‌سازي صدرا در بوشهر و سرگرداني كارگران اين مجموعه نيز شواهدي بر اين باورها است و موجب شده است كه امكان تغيير فعاليت اين شركت از پروژه‌هاي دريايي به پروژه‌هاي راه و ساختمان در اذهان تقويت شود.

مديرعامل صدرا در اين باره گفت:« امكان تغيير فعاليت‌هاي دريايي به راه و ساختمان، وجود ندارد، زيرا ماشين‌آلات آبي نمي‌توانند در خشكي فعاليت كنند؛ به عنوان مثال، كشتي، شناور، جرثقيل و... چگونه در خشكي قابل استفاده‌اند؟!»

او همچنين از مكاتباتي با وزير نفت، وزير صنعت، معاون اول رييس‌جمهور و شركت‌هاي مرتبط با صنعت نفت براي درخواست واگذاري فعاليت‌هاي مرتبط به صدرا خبر داده است.

مالک جدید صدرا بالاخره سخن گفت

قباد چوبدار، رییس هیأت مدیره شرکت صدرا، در اولین اظهارات رسمی خود پس از خرید سهام قرارگاه خاتم‏الانبیاء گفت که این واگذاری در جهت رفع مشکلات این شرکت انجام شده است.

به گزارش مارین نیوز، در حالیکه اخبار مختلفی از توقف روند فعالیت‏های دریایی، تعطیلی شرکت‏های تحت ملکیت و تعدیل و بلاتکلیفی کارشناسان و کارگران صدرا و استعفای برخی مدیران ارشد این مجموعه بزرگ صنعت دریایی در سه ماه گذشته منتشر شده؛ قباد چوبدار با تصریح بر اینکه سال‏هاست شرکت صدرا با مشکلات زیادی در زمینه‏های مختلف روبرو است، گفت:« انتقال مالکیت این شرکت از قرارگاه خاتم‏الانبیاء به بخش خصوصی بیشتر به دلیل حل مشکلات این شرکت صورت گرفته است.»

چوبدار که در جلسه مشترک وزیر نفت با پیمانکاران فاز ١٧ و ١٨ پارس جنوبی سخن می‏گفت؛ همچنین اعلام کرد پیشرفت فیزیکی ساخت سکوهای اقماری فازهای ١٧ و ١٨ پارس جنوبی در شرکت صدرا از مرز ٦٠ درصد گذشت.

وی افزود:« هم‏اکنون حدود ٣٥ ماه از زمان امضای قرارداد ساخت سکوهای اقماری این فاز می‏گذرد و براساس برنامه‏ریزی صورت گرفته، دو سکوی اقماری فاز ١٧ و ١٨ پارس جنوبی بایستی در تیرماه سال ٩٤ به اتمام برسد.»

وی با اشاره به دستور وزیر نفت مبنی بر تسریع کار در این پروژه گفت:« شرکت صدرا می‏تواند با حمایت کارفرما و تغییر برنامه‏های کاری، این پروژه را در سال ٩٣ به اتمام برساند.»

چوبدار با بیان اینکه هم‏اکنون اسکلت سکوهای اقماری فاز ١٧ و ١٨ پارس جنوبی در یارد بوشهر شرکت صدرا ساخته شده است، گفت:« عمده سفارش‏های کالای این پروژه نیز انجام شده است.»

در خبر دیگری، رییس کارخانه کشتی‏سازی جزیره صنعتی صدرا در بوشهر در واکنش به تغییر سیاست‏های این شرکت بزرگ دریایی کشور از مسؤولیت خود استعفا داد.

سلمان ضربی که از مدیران توانمند صنعت کشتی‏سازی ایران محسوب می‏شود و پروژه‏های مهمی چون ساخت اولین کشتی کانتینربر در مجتمع ایزوایکو و نفتکش‏های افراماکس در صدرا را مدیریت کرده، از مسؤولیت خود کنار رفت. گفته می‏شود برخی دیگر از مدیران ارشد صدرا که در پروژه‏های مهمی چون افراماکس مسؤولیت دارند نیز قصد استعفا از مسؤولیت‏های خود را دارند.

 

تعداد مشاهده (1185)       نظرات (0)

نظرات کاربران درباره خبر "صدرا؛ «رها‌سازی» بعد از «خصوصی‌سازی» / قطع اميد!"


نظرتان را بیان کنید

نام:
پست الکترونیکی:
نظر:
کد بالا را در محل مربوطه وارد نمایید